Được công chúng và giới truyền thông công nhận là một trong những nghệ sĩ piano người Pháp tài năng nhất của thế hệ mình, David Greilsammer đam mê đổi mới, sáng tạo và xây dựng cầu nối giữa các nền văn hóa thông qua những dự án âm nhạc chiết trung và táo bạo. Tờ BBC Magazine từng nhận định anh là nghệ sĩ có “sự tinh tế phi thường và phong cách kịch tính đầy ấn tượng.”

Nghệ sĩ David Greilsammer còn được biết đến với vai trò là giám đốc âm nhạc và nghệ thuật của dàn nhạc Geneva Camerata (Thụy Sĩ) và là chỉ huy trưởng của dàn nhạc giao hưởng Medellín (Colombia). Anh từng gây “chấn động” Paris bởi màn trình diễn “marathon” trọn bộ các sonata viết cho piano của Mozart liên tục từ 10 giờ sáng đến 10 giờ tối mà không có bất kỳ giờ nghỉ nào; hay 9 buổi hòa nhạc liên tiếp diễn tấu tất cả 27 concerto của Mozart. Album “Labyrinth” mới nhất của anh, do hãng Naïve (Pháp) phát hành, đã giành được hơn 20 giải thưởng quốc tế, được báo chí ca ngợi là “dũng cảm”, “có tầm nhìn xa” và “đáng kinh ngạc”.

Bên cạnh đó, David Greilsammer còn xuất hiện với tư cách là nhạc trưởng và nghệ sĩ độc tấu của nhiều dàn nhạc hàng đầu hiện nay như: Dàn nhạc Giao hưởng BBC, Dàn nhạc Giao hưởng San Francisco, Dàn nhạc Philharmonic của Đài phát thanh Pháp, Dàn nhạc Giao hưởng Thủ đô Tokyo,... Anh đã từng biểu diễn ở những địa điểm uy tín nhất thế giới như: Concertgebouw ở Amsterdam, Trung tâm Lincoln ở New York, trường Wigmore ở London, Théâtre du Châtelet ở Paris, Trung tâm Nghệ thuật Phương Đông ở Thượng Hải…

Trong vai trò là giám đốc âm nhạc và nghệ thuật của Geneva Camerata, anh đã cùng các nghệ sĩ tài năng thực hiện những hoạt động nghệ thuật sáng tạo, thách thức trí tưởng tượng, và biến đổi các quy tắc truyền thống của âm nhạc cổ điển bằng sự kết hợp giữa âm nhạc, khiêu vũ, sân khấu và xiếc…

Trong suốt sự nghiệp của mình, anh luôn nỗ lực đưa âm nhạc cổ điển đến với rộng rãi công chúng, khiến nó dễ tiếp cận, trẻ trung và cởi mở hơn.

Anh có thể chia sẻ một chút về gia đình của mình? Văn hóa của gia đình có ảnh hưởng như thế nào đến tư duy và niềm đam mê âm nhạc của anh?

Tôi may mắn sinh ra trong một gia đình có bố mẹ vốn là những người đam mê âm nhạc và nghệ thuật, vậy nên, ngay từ khi tôi còn rất nhỏ, họ đã dạy cho cho tôi biết thế nào là tình yêu đối với nghệ thuật và văn hóa. Họ dạy tôi nên quan tâm đến mọi nền văn hóa, đến truyền thống, tôn giáo, và tình yêu dành cho ngôn ngữ cùng những phong tục tập quán khác nhau. Tôi lớn lên cùng với 4 anh em trai trong gia đình, mẹ muốn anh em chúng tôi mỗi người chơi một nhạc cụ khác nhau, đó là mong muốn cơ bản của một người mẹ.

Bố mẹ tôi cũng thường xuyên phải đi công tác, và tôi may mắn được đi du lịch cùng họ, điều này đã mở ra cho tôi rất nhiều cánh cửa để khám phá những quốc gia tuyệt vời. Theo năm tháng, nhờ những chuyến đi ấy, tôi đã có một vốn liếng để có thể hình dung ra nhiều ý tưởng âm nhạc và dự án nghệ thuật.

Những điều đẹp nhất anh tìm thấy trong âm nhạc là gì?

Với tôi, âm nhạc vốn là thứ đẹp nhất trên đời! Âm nhạc khiến chúng ta mơ mộng, tưởng tượng, cho chúng ta sức mạnh và lòng dũng cảm. Âm nhạc là một nhu cầu thực tế và thiết yếu trong xã hội của chúng ta. Tôi cho rằng đây là lý do mà âm nhạc cần phải được dạy trong nhà trường nhiều hơn và cho những độ tuổi từ rất nhỏ.

Tôi cũng chân thành nghĩ rằng, nếu xã hội của chúng ta có sự hiện diện của âm nhạc nhiều hơn thì sẽ có ít chiến tranh và xung đột hơn. Chính xác là không chỉ có âm nhạc, mà chúng ta cần có nghệ thuật để tồn tại như múa, sân khấu, hội họa, văn học, thơ ca… Nghệ thuật giúp chúng ta trở thành những con người tốt hơn, và đó là lý do tại sao mỗi ngày tôi đều tự nhủ rằng mình thật may mắn khi được trở thành một nhạc sĩ.

“David Greilsammer là một trong những nhạc sĩ thành công và phiêu lưu nhất của thế hệ mình!” - The New York Times 

Tờ The New York Times từng nhận định anh là “Một trong những nhạc sĩ thành công và mạo hiểm nhất trong thế hệ của mình” (“One of the most accomplished and adventurous musicians of his generation”), anh thích đương đầu với thử thách và không ngừng sáng tạo. Nhưng khi người ta mạo hiểm, dám đương đầu với thử thách thì thường dễ gặp rủi ro, anh có gặp rủi ro nào trong quá trình sáng tạo nghệ thuật của mình không?

Việc lên sân khấu và trình diễn một tiết mục chưa bao giờ là chuyện đơn giản, nó luôn là một thử thách lớn đối với tất cả các nghệ sĩ. Nhưng tôi lại thích những thử thách ấy! Nó mang lại cho tôi sức mạnh và nguồn cảm hứng. Tôi thích cảm giác mạo hiểm, và làm những điều mới lạ. Một trong những thứ đã truyền cảm hứng cho tôi nhiều nhất đó là việc hợp tác với các nghệ sĩ đến từ nhiều lĩnh vực khác nhau như khiêu vũ, sân khấu hay xiếc. Mặc dù, việc tổ chức các chương trình biểu diễn kết hợp như vậy luôn ẩn chứa rủi ro, nhưng tôi vẫn tổ chức và muốn được tham gia với tư cách là một vũ công hoặc diễn viên hài.

Trong suốt chiều dài lịch sử phát triển của âm nhạc cổ điển hay bất kỳ lĩnh vực nào, chúng ta luôn chứng kiến sự phá cách, sáng tạo của thế hệ đi sau. Đây chính là yếu tố thúc đẩy âm nhạc phát triển. Thế nhưng, ranh giới giữa sáng tạo, phá cách và sự phá hoại rất mong manh. Vậy, cá nhân anh có tiêu chuẩn, giá trị nào làm nền tảng cho những sáng tạo của mình?

Như đã chia sẻ, tôi được truyền cảm hứng từ nhiều loại hình nghệ thuật, và từ truyền thống phong tục của những nền văn hóa khác nhau. Đây là nền tảng cho những sáng tạo của tôi và cũng là lý do vì sao tôi thích đi du lịch. Trong mỗi chuyến đi, tôi luôn cố gắng khám phá những hình thức nghệ thuật, ngôn ngữ và phong cách mới. Và trong tất cả các buổi hòa nhạc hay album của tôi đều chứa đựng những yếu tố đến từ đa dạng các nền văn hóa ấy. Ví dụ, tôi bị ảnh hưởng rất nhiều bởi các nền văn hóa từ Châu Phi và Đông Nam Á như Việt Nam, Campuchia, Nepal. Đó là những vùng đất giàu nghệ thuật đáng kinh ngạc!

Trong chương trình biểu diễn của anh ở Viện Pháp tại Việt Nam lần này, tôi thấy một danh sách các tác phẩm trải dài từ thời kỳ Baroque đến thời hiện đại, nhưng tác phẩm của Erik Satie chiếm nhiều nhất. Tại sao lại là Erik Satie mà không phải một nhà soạn nhạc khác?

Buổi biểu diễn này là sự hợp tác của tôi với Viện Pháp tại Việt Nam, vì vậy tôi muốn tôn vinh một nhà soạn nhạc vĩ đại người Pháp, một nhân vật hấp dẫn và khác biệt. Đối với tôi, Satie là một trong những nhà soạn nhạc đa dạng và sáng tạo nhất trong lịch sử. Với trí tưởng tượng đáng kinh ngạc, Satie có cái nhìn rất khác về cuộc sống. Trong âm nhạc của mình, ông tưởng tượng ra những thế giới hoàn toàn điên rồ, những hành tinh xa xôi, và những giấc mộng viển vông... Ông không hề sợ điều phi lý hay chủ nghĩa siêu thực, ông thích tạo ra những ảo ảnh, những điều huyền bí trong âm nhạc. Âm nhạc của Satie không chỉ đẹp mà còn buộc chúng ta phải khám phá xa hơn, trải nghiệm những cuộc phiêu lưu mới!

Ngoài những buổi hòa nhạc, anh còn có các buổi thuyết giảng về âm nhạc cổ điển dành cho công chúng. Vì sao anh tích cực trong hoạt động này và anh thường chia sẻ những điều gì với khán giả?

Tôi rất thích tham gia vào các lớp học nâng cao (masterclass) để được chia sẻ và truyền tải những ý tưởng, triết lý và cảm hứng âm nhạc cho thế hệ trẻ. Tôi cho rằng phương pháp sư phạm và cách thức truyền tải có vai trò rất quan trọng, cho phép chúng ta giúp đỡ những nghệ sĩ trẻ và mở ra những cánh cửa cho tương lai của họ. Tôi luôn ước ao có nhiều lớp học âm nhạc hơn tại các trường học ở khắp mọi nơi trên thế giới, bởi đây là điều hết sức cơ bản cần có trong mọi chương trình giáo dục. Nhưng, thật đáng buồn và quá đáng tiếc khi chúng ta không thể có thêm những chương trình giáo dục âm nhạc cho trẻ em như vậy.

“Với tôi, âm nhạc vốn là thứ đẹp nhất trên đời! Âm nhạc khiến chúng ta mơ mộng, tưởng tượng, cho chúng ta sức mạnh và lòng dũng cảm.”

Không chỉ là một nghệ sĩ piano, anh còn là Giám đốc âm nhạc và nghệ thuật của Dàn nhạc Geneva Camerata (Thụy Sĩ) và là nhạc trưởng chính của Dàn nhạc Giao hưởng Medellín (Colombia). Đảm nhiệm nhiều vai trò như vậy, anh gặp những khó khăn, thuận lợi gì?

Tất nhiên, việc thực hiện nhiều nhiệm vụ chuyên nghiệp cùng một lúc là một thách thức lớn. Hiện tại, tôi chia sẻ cuộc sống của mình giữa vai trò là nghệ sĩ piano và nhạc trưởng, đây là hai nghề mà tôi vô cùng yêu thích và mang lại cho tôi niềm vui vô hạn. Piano là một nghệ thuật rất đơn độc, bởi vì hầu như chỉ có bạn với cây đàn, và tập luyện một mình hàng giờ liền. Trong khi đó, dàn nhạc là một cộng đồng, một tập thể; nhiều nghệ sĩ cộng tác với nhau để cùng tạo ra âm nhạc. Tôi yêu cả hai thế giới này: thế giới đơn độc và thế giới tập thể, và tôi thích di chuyển từ thế giới này sang thế giới khác như thế.

Hiện tại, ngoài các hoạt động quốc tế với tư cách là một nghệ sĩ dương cầm, tôi còn có hai vị trí nhạc trưởng cố định, một ở Châu Âu và một ở Châu Mỹ Latinh, do đó tôi phải di chuyển rất nhiều. Nhưng tôi thích được sống như vậy!

Dàn nhạc Geneva Camerata do anh sáng lập và điều hành có nhiều hoạt động sáng tạo, hướng đến cộng đồng. Anh có thể chia sẻ các hoạt động cụ thể mà dàn nhạc này đã và đang làm hay không?

Geneva Camerata là một dàn nhạc rất đặc biệt và độc đáo tập hợp các nghệ sĩ tài năng. Nó được tạo ra với mục đích mang đến cho khán giả những màn trình diễn âm nhạc sáng tạo, đa dạng và có tầm nhìn thách thức trí tưởng tượng. Ví dụ chúng tôi chơi nhuần nhuyễn những kiệt tác nổi tiếng của âm nhạc cổ điển, song song với việc nhảy múa hoặc biểu diễn các tiết mục nhào lộn. Điều này cho phép chúng tôi giới thiệu thế giới âm nhạc cổ điển đến những khán giả mới, những người thường không có cơ hội hoặc thói quen đến các buổi hòa nhạc truyền thống. Và điều này cũng cho phép chúng tôi mang đến cho công chúng những khoảnh khắc khó quên của âm nhạc với sự… điên rồ!

Kế hoạch tương lai của anh là gì?

Tôi sẽ sớm thu âm một album piano mới. Thật hạnh phúc khi có thể phát hành một album mới, vì đó luôn là một thử thách lớn và là một điểm nhấn trong sự nghiệp. Tôi cũng hy vọng sẽ sớm trở lại Việt Nam và có cơ hội biểu diễn album mới này!

Xin cảm ơn những chia sẻ của anh!

Bài ĐOÀN DUNG
Ảnh KHÁNH TRẦN

Men&life