Sau cơn sốt Anna Karenina từng chinh phục hàng ngàn khán giả Việt, nhà hát Eifman Ballet (Nga) chính thức trở lại với Eugene Onegin - một kiệt tác múa đương đại giải phẫu những góc khuất tăm tối và giằng xé nhất của tâm hồn con người.

Tháng 10/2026, sân khấu nghệ thuật Việt Nam sẽ chào đón sự trở lại của Boris Eifman - người được giới yêu ballet mệnh danh là "nhà phân tâm học của nghệ thuật ballet". Lần này, tác phẩm được Saigon Philharmonic Orchestra (SPO) lựa chọn đưa về Việt Nam là Eugene Onegin, chuyển thể từ cuốn tiểu thuyết bằng thơ vĩ đại cùng tên của đại thi hào Alexander Pushkin.

Giải phẫu tâm lý bằng ngôn ngữ hình thể

Nếu ballet cổ điển thường tiếp cận khán giả bằng sự hoàn mỹ, uyển chuyển và những câu chuyện cổ tích lãng mạn, thì ballet của Boris Eifman lại đánh thức người xem bằng sự trần trụi của cảm xúc.

Trong hơn nửa thế kỷ sáng tạo, Eifman không tạo ra những vũ điệu chỉ để thỏa mãn đôi mắt, ông dùng cơ thể của các vũ công để lột tả những gì ngôn từ bất lực, từ sự ghen tuông đến niềm kiêu hãnh xé nát lý trí, và cả nỗi ân hận tột cùng. Với Eugene Onegin, Eifman đã đưa kiệt tác của Pushkin ra khỏi bối cảnh nước Nga thế kỷ 19, đặt nó vào một không gian đậm tính đương đại để chứng minh rằng bi kịch của sự tiếc nuối là một chủ đề phi thời gian.

Vở diễn xoay quanh nhân vật chính Eugene Onegin - một chàng quý tộc trẻ tuổi, kiêu ngạo và hoài nghi. Khi Tatyana, một thiếu nữ ngây thơ, trao gửi cho chàng bức thư tình thuần khiết, Onegin đã lạnh lùng chối từ. Để rồi nhiều năm sau, khi gặp lại Tatyana trong tư cách một người phụ nữ trưởng thành, lộng lẫy và đã có gia đình, Onegin mới nhận ra tình yêu đích thực của đời mình. Nhưng, mọi thứ đã quá muộn.

 
Nguồn: SPO

"Có những điều chỉ được hiểu ra khi đã quá muộn"

Đó không chỉ là thông điệp xuyên suốt của vở diễn, mà còn là bản ngã của con người được soi chiếu qua nghệ thuật. Trên nền nhạc giao hưởng, Eifman chia tác phẩm thành những lát cắt tâm lý sắc lẹm: một lá thư không bao giờ được hồi đáp, một quyết định bồng bột làm chệch hướng cả cuộc đời, và sự kiêu hãnh luôn đi trước sự hối tiếc.

Khán giả sẽ không thấy một Onegin bảnh bao đơn thuần, mà là một linh hồn đang giãy giụa trong chính sự trống rỗng của mình. Chuyển động múa của Eifman Ballet nổi tiếng với sự bùng nổ, những cú xoay và nâng đỡ đòi hỏi thể lực cực hạn, nhằm vật chất hóa sự đau đớn trong nội tâm nhân vật. Tác giả Pushkin từng viết: "Ai người trót nặng vương tơ, / Trăm năm ám ảnh bóng mờ ngày qua."* Trên sân khấu của Eifman, nỗi ám ảnh đó hiện hữu qua từng nhịp thở của vũ công.

* Nguyên gốc tiếng Nga: "Кто чувствовал, того тревожит Призрак невозвратимых дней...", trích từ Chương I, Khổ 46 trong tiểu thuyết bằng thơ Eugene Onegin của đại thi hào Nga Alexander Pushkin (1799-1837).

Phép thử mới cho khán giả Việt

Việc mang một vở ballet hạng nặng về tâm lý như Eugene Onegin đến Việt Nam là một bước đi đầy tham vọng của đơn vị tổ chức. Trước đó, Anna Karenina đã tạo ra một kỷ lục chưa từng có với hơn 10.000 vé được bán ra. Điều này chứng tỏ khán giả Việt (đặc biệt là tại Hà Nội và TP.HCM) đã sẵn sàng tiếp nhận những tác phẩm hàn lâm có chiều sâu hơn.

 
Nguồn: SPO

Vở diễn không có bất kỳ một lời thoại nào trong suốt 2 giờ 30 phút, mọi giao tiếp với khán giả hoàn toàn thông qua âm nhạc và ngôn ngữ hình thể. Đây vừa là thách thức, vừa là đặc quyền của nghệ thuật múa: buông bỏ rào cản ngôn ngữ để đi thẳng vào hệ bạch huyết của cảm xúc.

Eugene Onegin sẽ có 8 đêm diễn tại Nhà hát Hòa Bình (TP.HCM, từ 21-24/10/2026) và Cung Văn hóa Hữu nghị Việt Xô (Hà Nội, từ 28-31/10/2026). Đây không chỉ là một sự kiện văn hóa nổi bật của năm, mà còn là một không gian để mỗi khán giả được ngồi lại, đối diện với những "lá thư chưa gửi" và những hối tiếc đã chôn chặt trong chính cuộc đời mình.

Bài: Thảo Hương

Theo Men&life