Trong một thế giới nơi giáo dục ngày càng bị cuốn vào áp lực thành tích, bảng xếp hạng và những cuộc đua vào đại học top đầu, Jon Standen lại bắt đầu câu chuyện của mình bằng một điều rất khác: con người.

Với hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực giáo dục quốc tế tại Anh, Thái Lan và Việt Nam, vị Tổng hiệu trưởng của trường Australian International School Saigon (AIS) không nhìn giáo dục như một hệ thống để tạo ra “những học sinh giỏi nhất”, mà là một hành trình giúp mỗi người trẻ tìm ra phiên bản tốt nhất của chính mình.

Điềm đạm, sắc sảo nhưng không quá xa cách, Jon Standen mang đến cảm giác của một nhà giáo dục chuẩn mực/ cổ điển theo nghĩa đẹp nhất: hiểu con người, tin vào tiềm năng cá nhân và xem giáo dục là nền tảng để xây dựng bản lĩnh sống, chứ không chỉ là thành tích học thuật. 

Ở AIS, ông đang theo đuổi một mục tiêu lớn hơn việc xây dựng một trường quốc tế thành công: tạo ra một môi trường nơi thế hệ trẻ Việt Nam có thể bước ra thế giới với sự tự tin, tư duy toàn cầu nhưng vẫn giữ được chiều sâu nhân văn và bản sắc riêng của mình.

 “Giáo dục không chỉ để vượt qua kỳ thi”

Sau nhiều năm làm việc trong môi trường giáo dục quốc tế, điều gì khiến thầy cảm thấy giáo dục hôm nay đang thay đổi mạnh nhất?

 Có lẽ thay đổi lớn nhất là việc phụ huynh bắt đầu nhìn giáo dục theo một góc nhìn rộng hơn. Trước đây, nhiều người thường đặt trọng tâm vào điểm số hay việc vào được một trường đại học tốt. Nhưng hiện nay, thế giới thay đổi quá nhanh. AI, công nghệ, những biến động xã hội hay thậm chí cách con người làm việc cũng khác đi rất nhiều. Vì thế, phụ huynh ngày càng đặt câu hỏi: liệu con mình có đủ khả năng thích nghi không? Các em có biết cách đưa ra quyết định, làm việc với người khác hay đối mặt với áp lực cuộc sống không?

Tôi luôn tin rằng trường học không nên chỉ chuẩn bị cho học sinh một kỳ thi hay một tấm bằng. Điều quan trọng hơn là giúp các em có đủ bản lĩnh và khả năng thích nghi để bước vào bất kỳ môi trường nào trong tương lai.

 Một ngôi trường không chỉ dạy kiến thức
Điều thú vị ở Jon Standen là dù có nền tảng học thuật chuẩn Anh và kinh nghiệm điều hành tại nhiều hệ thống quốc tế lớn, ông lại nói rất nhiều về cảm xúc, wellbeing và sự kết nối giữa con người với con người.

Tại AIS, một trong những điều được nhắc đến nhiều nhất không phải bảng điểm, mà là CARES - văn hóa quan tâm và thấu hiểu được xây dựng xuyên suốt trong toàn bộ cộng đồng trường học.

Vì sao thầy lại xem yếu tố “cares” quan trọng đến vậy trong giáo dục?

 Bởi vì trẻ em sẽ học tốt nhất khi các em cảm thấy an toàn, được lắng nghe và được tin tưởng. Chúng ta thường nói nhiều về chương trình học, công nghệ hay thành tích, nhưng cuối cùng điều tác động mạnh nhất đến một đứa trẻ vẫn là mối quan hệ mà các em có với giáo viên, bạn bè và môi trường xung quanh. 

Tại AIS, chúng tôi muốn giáo viên không chỉ là người dạy kiến thức, mà còn là những người đồng hành thực sự hiểu học sinh của mình. Và điều đó chỉ có thể xảy ra khi nhà trường, phụ huynh và cộng đồng cùng kết nối với nhau. 

Khi AI phát triển mạnh hơn bao giờ hết, con người lại càng quan trọng
Có lẽ hiếm có thời điểm nào giáo dục phải đối mặt với nhiều câu hỏi như hiện nay. AI xuất hiện, thay đổi cách học, cách làm việc và thậm chí thay đổi cả cách con người suy nghĩ.
Nhưng thay vì xem AI như một mối đe dọa, Jon Standen nhìn nó như một cơ hội để giáo dục quay lại với giá trị cốt lõi nhất: giúp con người hiểu chính mình.

AIS đang nói khá nhiều về việc sẽ đầu tư vào công nghệ, mà ở đó AI đóng vai trò khá quan trọng. Nhưng đồng thời, trường cũng nhấn mạnh yếu tố con người và cảm xúc. Làm sao để có thể cân bằng hai điều đó?

Chúng tôi tin AI nên là một công cụ hỗ trợ, không phải sự thay thế cho tư duy hay sự kết nối con người. Điều quan trọng không phải là học sinh sử dụng AI sớm đến đâu, mà là các em hiểu vì sao mình sử dụng nó và sử dụng như thế nào một cách thông minh, có trách nhiệm. Công nghệ có thể giúp học sinh tiếp cận và xử lý thông tin nhanh hơn, nhưng AI sẽ không thể thay thế sự đồng cảm, khả năng kết nối hay cảm giác được một người thầy thực sự quan tâm và thấu hiểu.

Với chúng tôi, mỗi học sinh là một cá thể hoàn toàn khác biệt, với tính cách, nhịp phát triển, thế mạnh và cả những khó khăn riêng. Vì vậy, giáo dục không nên là một khuôn mẫu áp dụng cho tất cả, mà là hành trình lắng nghe, định hướng và hỗ trợ để mỗi em có thể phát huy tốt nhất tiềm năng của chính mình. Bởi phía sau mỗi học sinh là một cá tính, một cách học và một tốc độ trưởng thành rất khác nhau. Có em cần được khuyến khích để tự tin hơn, có em cần được thử thách nhiều hơn để bứt phá. Và đó cũng là lý do giáo dục, với chúng tôi, chưa bao giờ là việc tạo ra những phiên bản giống nhau của sự xuất sắc.”

Tôi nghĩ trong tương lai, những kỹ năng mang tính con người như sáng tạo, tư duy phản biện, khả năng hợp tác và trí tuệ cảm xúc sẽ càng trở nên quan trọng hơn.

“Chúng tôi không muốn tạo ra những học sinh giống nhau”
Một trong những điều Jon Standen nhắc đến nhiều nhất là individuality – tính cá nhân. Ông không tin vào việc giáo dục nên tạo ra một “công thức thành công” chung cho tất cả học sinh. Thay vào đó, AIS theo đuổi mô hình phát triển toàn diện, nơi mỗi học sinh được khuyến khích khám phá cá tính, khả năng và định hướng riêng của mình. Đó cũng là lý do trường đầu tư mạnh vào nghệ thuật, thể thao, các hoạt động trải nghiệm và những chương trình phát triển kỹ năng bên cạnh học thuật.

Theo thầy, một học sinh “xuất chúng” của thế hệ mới sẽ là người như thế nào?

 Tôi nghĩ sự xuất chúng ngày nay không còn được định nghĩa chỉ bằng điểm số. Một người trẻ xuất chúng là người có khả năng thích nghi, biết học hỏi liên tục, có tư duy độc lập nhưng vẫn biết kết nối và tạo giá trị cho cộng đồng xung quanh. Các em cần có sự tự tin để bước ra thế giới, nhưng đồng thời vẫn giữ được sự tử tế, lòng trắc ẩn và bản sắc cá nhân của mình. Tôi nghĩ Việt Nam đang có một thế hệ trẻ rất tiềm năng. Điều quan trọng là các em cần được đặt vào một môi trường đủ cởi mở để phát triển khả năng đó.

Tầm nhìn xây dựng một trong những môi trường giáo dục quốc tế hàng đầu Việt Nam
Kể từ khi gia nhập AIS vào cuối năm 2023, Jon Standen đã thúc đẩy nhiều thay đổi lớn, từ nâng cấp cơ sở vật chất, mở rộng trải nghiệm học tập đến việc củng cố triết lý giáo dục lấy con người làm trung tâm. Dưới sự dẫn dắt của ông, AIS tiếp tục duy trì kết quả học thuật ấn tượng với tỷ lệ đậu IB gần 100% cùng điểm số cao hơn nhiều so với mặt bằng toàn cầu. Nhưng điều ông quan tâm hơn cả là cách học sinh trưởng thành sau khi rời ghế nhà trường.

Trong 5–10 năm tới, thầy muốn AIS trở thành một ngôi trường như thế nào?
Tôi muốn AIS trở thành một cộng đồng nơi học sinh cảm thấy mình thực sự thuộc về. Một nơi các em không chỉ học tốt, mà còn được truyền cảm hứng để khám phá bản thân và tạo ra ảnh hưởng tích cực cho thế giới xung quanh. Tôi hy vọng AIS sẽ tiếp tục trở thành một trong những môi trường giáo dục quốc tế hàng đầu tại Việt Nam - không chỉ bởi thành tích học thuật hay chất lượng đào tạo, mà còn bởi cách chúng tôi nuôi dưỡng những người trẻ có bản lĩnh, tư duy toàn cầu và khả năng tạo ra giá trị tích cực cho xã hội. Nhưng trên tất cả, tôi mong AIS sẽ luôn là một nơi thiêng liêng và đáng tự hào trong ký ức của mỗi học sinh - như một ngôi nhà thứ hai, nơi các em đã học tập, trưởng thành và lớn lên trong sự yêu thương, kết nối và cảm giác thuộc về.

Trong thời đại mà giáo dục dễ bị cuốn vào những cuộc đua thành tích và áp lực “future-ready”, Jon Standen vẫn giữ một niềm tin rất đơn giản: giáo dục tốt không phải là tạo ra những con người hoàn hảo, mà là giúp mỗi người trẻ đủ tự tin để trở thành chính mình. Và có lẽ, đó cũng là cách những thế hệ trẻ xuất chúng thật sự được hình thành.

Con người thường nghĩ tương lai được quyết định bởi công nghệ. Nhưng cuối cùng, thứ định hình một thế hệ vẫn luôn là những người thầy đủ tinh tế để khiến học sinh tin rằng mình có thể làm được nhiều hơn những gì bản thân từng nghĩ.

Xin cảm ơn những chia sẻ của ông!

Theo Men&life